Archief voor de categorie 'wereldmuziek'

06
Okt
09

Turqueries

Efruz bij RégineDe dag van vandaag hoort men een zeer duidelijk verschil tussen “westerse” en “oosterse” muziek. Tot in de middeleeuwen werd dat verschil echter niet gemaakt, integendeel tot de dertiende eeuw kon men spreken van een harmonieuze, bloeiende mediterrane cultuur. Vanaf de elfde eeuw was de westerse kerk echter reeds begonnen met haar individualiteit en onafhankelijkheid ten opzichte van de oosterse kerken te profileren. Dat zou uiteindelijk uitmonden in een pauselijke bul uit 1304 die het gebruik van de ney (Arabische rietfluit) in Spaanse kerken verbood. (Uit diezelfde periode dateert ook een brief van een aartsbisschop, die er bij de paus over klaagt dat de priesters steeds minder Latijn kennen, maar wel volop Arabische liefdespoëzie lezen.)
Op dit gegeven beriep de Canadese musicoloog Timothy McGee zich om in zijn “The Sound of Medieval Song” (1998) te concluderen dat men “onze” middeleeuwse liederen (van Hildegard von Bingen bijvoorbeeld) het beste kan zingen op de manier zoals men dat vandaag in de klassieke Arabische muziek hoort (klimsprongen van borst- naar kopstem, sterke ornamentatie, enz.). Het is een visie die nog altijd geen algemene erkenning heeft verkregen, maar het multiculturele ensemble Sarband van de Duitse Bulgaar Vladimir Ivanoff brengt ze toch al in de praktijk.
Aangezien op deze periode een tijdperk van diverse oorlogen tussen oost en west volgde, zou het tot het beleg van Wenen in 1683 duren (toen de Turken definitief uit Europa werden verdreven) vooraleer de oosterse invloed op de westerse muziek weer “mode” werd (de zogenaamde “Turqueries”). Vooral Mozart zou met zijn “Entführung aus dem Serail” en zijn rondo “Alla Turca” zeker aan de top van de hitparade hebben gestaan, indien zoiets al had bestaan in die tijd. En er zijn nog andere voorbeelden: de Sinfonia Turchesca van Franz Xaver Süssmaier (Mozarts leerling en wellicht minnaar van diens vrouw) en het Concerto Turco dat Giovanni Battista Toderini optekende in zijn “Letteratura Turchesca” (Venetië 1787). Ditzelfde concerto was in 1715 al uitgegeven door de markies de Ferriol in zijn “Explication de cent Estampes”, maar zo slordig dat toen Toderini dit liet horen aan echte Turken, die hun eigen muziek niet herkenden!
Maar zoals gewoonlijk zijn het minder bekende namen die pionierswerk hebben verricht. Zo is er in de zeventiende eeuw Woiciech Bobowsky (of in de nog meer verwesterde schrijfwijze: Albert Bobovsky), een Hongaarse organist en kerkmuzikant die als slaaf aan de Ottomaanse sultan werd verkocht en achttien jaar lang musicus en componist aan diens hof bleef. Hij bekeerde zich tot de islam, nam de naam aan van Ali Ufki en componeerde zelfs islamitische religieuze muziek (ilâhi).
En dan was er ook nog de Roemeense (Moldavische) prins Dimitri Cantemir (ook weer verwesterd tot Demetrius Kantemir), die als gijzelaar aan datzelfde hof terechtkwam, maar die zich meer aangetrokken voelde tot de wereldse, zéér wereldse, janitsarenmuziek. De medegrondlegger van die muziek, waarvan de invloed zeer goed te horen is in Mozarts “Serail”, is dus Cantemir, wiens “Elçi Pesrev” (“de pesrev van de ambassadeur”, een pesrev is een vaste opeenvolging van drie of meer onafhankelijke muzikale delen, verbonden door een refrein) een van de weinige overgebleven voorbeelden van de allervroegste janitsarenmuziek is.
In mei 1993 ging ik de janitsarenmuziek van Mehter, “het oudste militaire orkest ter wereld”, beluisteren in het moderne stadsgedeelte van Istanbul waar het “militaire museum” is gevestigd. De zwaardenslijperij of sabelsleperij kon mij maar matig boeien, maar de janitsaren maakten de verplaatsing toch “worthwhile”. Allemaal lookalikes van Fons Mariën en Frank Pauwels, die echter nog zo jong waren dat hun dikke zwarte snor diende te worden opgekleefd. Het was vooral leuk omdat er juist een schoolreis passeerde en die jonge Turkskes klapten en stampten mee alsof het “Tien om te zien” was.
Diezelfde avond ontdekte ik nog een andere soort Turkse muziek. Mijn gids Batya had immers gereserveerd bij “Régine”. Men zegt meestal dat het buikdansen dat je op toeristische plaatsen te zien krijgt niet “echt” zou zijn, dat het louter ten behoeve van de toeristen wordt georganiseerd. Dat is wel juist, maar dat men nooit mag veralgemenen werd “bewezen” door het feit dat ik het beste optreden heb gezien hier bij “Régine”, een nightclub naar Frans model, waar ene Efruz in intensiteit en sensualiteit al haar collega’s overtrof.

Ronny De Schepper

13
Jul
09

Samyra, baas over eigen buik

Samyra_in_Egypt_met_Whiskey_en_Telefon__80_mbEen boodschap van buikdanseres Samyra: “Veilig thuisgekomen met mijn (ditmaal heb ik alweer mijn vorige record verbroken, maar het is voor een goed doel, nl.kleerkes voor onze show op 15 mei – je komt toch ook?) 120kilo, we kunnen weer met een gerust gemoed de gentse feesten in. Ik kijk ernaar uit jullie tegen te komen op de feesten en ter info, wie me daar al dansend in een van de nieuwe outfits wil aantreffen en tevens gezellig Turks wil eten, ik treed elke avond op in restaurant Örnek, Oudburg, rond 21u. Res.09/225.17.75. Dus let’s get into the flow together! (ik geef ook initiatie in ‘t park, maar that’s another cup of tea,veel liever zie ik jullie tijdens of na mijn optredens, yeeeeeeh!). Gewoon komen supporteren of een leuke (après-)babbel mag ook natuurlijk, maakt niet uit. Of anders kom ik jullie wel gewoon ergens tegen,zàlig! Leve de feesten!”
Verder lezen ‘Samyra, baas over eigen buik’

15
Jan
09

Muziek uit Brazilië: een update

Ik heb (ruimschoots laat, ik geef het toe) een hoofdstukje toegevoegd over de lambada.
Verder lezen ‘Muziek uit Brazilië: een update’

10
Nov
08

Is “Misirlou” een Grieks volksdeuntje?

“De Tuin van Eden” van Bart Stouten, iedere weekdag op Klara van vijf tot zeven, brengt altijd verrassende muziek, maar vorige week was ik toch superverbaasd door een knappe, zeven minuten lange uitvoering van de bekende surf-klassieker “Misirlou” als Griekse volksmuziek door Sakis Stratopoulos, bouzuki; Geoff Goodman, mando-cello & gitaar; Alex Haas, bass en Shankar Lal, tablas (Enja 9117-2). Bij de voorafgaande aankondiging had ik niet echt opgelet, dus ik wist niet of dit nu een bijzonder originele aanpassing is van het nummer dat vooral bekendheid kreeg sedert “Pulp fiction” of juist de originele versie (of beter gezegd als men het over volksmuziek heeft: een uitvoering die dicht aanleunt bij de mogelijk originele versie). Ik had Bart een mailtje gestuurd, maar merkwaardig genoeg heeft hij daarop nog niet geantwoord. Dit is de eerste keer dat Klara het op “interactief” vlak laat afweten…
Verder lezen ‘Is “Misirlou” een Grieks volksdeuntje?’

08
Apr
08

Dick Van der Harst en “Los Ninos de la Guerra”

Dick Van der Harst (°1959), de winnaar van de Louis Paul Boonprijs 2001 en tegenwoordig ook “stadscomponist” van de stad Gent, zal op vrijdag 18 en zaterdag 19 april om 20 uur in de theaterzaal van Vooruit zijn productie “Vlernika, los Ninos de la Guerra” hernemen. Het is een multimediaal concert met o.m. de gelijknamige film van Fabio Wuytack over de kinderen die tijdens de Spaanse Burgeroorlog hun toevlucht zochten in Gent en hier vaak ook zijn blijven plakken. Info & tickets op het nummer 09/267.28.28.
Verder lezen ‘Dick Van der Harst en “Los Ninos de la Guerra”’

05
Apr
08

Ingenieurs vormen Byzantijns koor

Dat industriële ingenieurs in spe aan het zingen slaan is op zich al verbazingwekkend, maar dat ze dan ook nog een Byzantijns koor gaan vormen, dat mag welhaast een mirakel worden genoemd. Ingenieur Christine Van Laere (°1960) speelde dit klaar in het KIHO aan het Rabot in Gent en toen haar koor een tiental jaren geleden in de abdij van Drongen de paasmis opluisterde, ging ik even met haar praten.
Verder lezen ‘Ingenieurs vormen Byzantijns koor’

10
Okt
07

Mikis Theodorakis

Mikis Theodorakis_0021Op zaterdag 20 oktober 2007 wordt aan Mikis Theodorakis de Lifetime Achievement Award van het Gentse Filmfestival uitgereikt. Dit gebeurt tijdens een concert van het Vlaams Radio Orkest onder leiding van Dirk Brossé in De Bijloke. Uiteraard zal er o.a. muziek uit “Zorba De Griek” worden gespeeld. Ik zal er wellicht niet bij zijn, al had ik Mikis graag nog eens teruggezien, want ik heb goede herinneringen aan onze eerste ontmoeting, nu precies twintig jaar geleden.
Nochtans werd hij me vooraf voorgesteld als ongenaakbaar. Nog net geen bodyguards maar toch. Daarom had ik in de Brugse Beurshalle alvast concert-organisator Jo Van Driessche onder de arm genomen om Mikis Theodorakis op een rustig moment te knippen. En om toch niet helemaal onverrichterzake huiswaarts te moeten keren (het fantastische concert dan niet meegerekend natuurlijk: de finale met vurige versies van zijn politieke liederen als “To mesimeri” was werkelijk onvergetelijk), had ik vooraf reeds een gesprek gehad met zanger Petros Pandis.
Maar dan, net vóór het concert een aanvang zou nemen, komt tourmanager Leon Lamal met zijn wagen de Brugse Beurshalle binnengereden en Theodorakis zelf stapt uit, hevig gesticulerend tegen zijn vrouw en tegen Maria Farantouri en de jonge Aliki Kayaloglou die hem vergezellen. Ook andere muzikanten die komen aangeslenterd duwt hij de reden van zijn opwinding onder de neus. Maar… is dat niet de brief van de Aalsterse Mikisclub die ik hem daarnet via Lamal had laten bezorgen? Het er dan toch maar op gewaagd natuurlijk, de recorder op “on”.
Verder lezen ‘Mikis Theodorakis’

02
Jul
07

Tien jaar geleden overleed Fela Anikulapo Kuti

Het is opvallend hoe multicultureel de artistieke programmatie is geworden. Het einde van de twintigste eeuw zal ongetwijfeld de geschiedenis ingaan als het scharnierpunt, waarbij het westen eindelijk zijn superioriteitsgevoel heeft afgelegd en gestopt is met het eraan vastzittende artistieke imperialisme. Het probleem is alleen: hoe kunnen wij echt en vals onderscheiden? Zijn de uitvoerders die naar hier worden gehaald de ware vertegenwoordigers van het genre dat ze brengen? We kunnen daarvoor alleen maar op het woord van de organisatoren betrouwen…
Verder lezen ‘Tien jaar geleden overleed Fela Anikulapo Kuti’




Blog-teller

  • 258,314 keer aangeklikt

uit de oude doos