Nikolaus Harnoncourt wordt tachtig

Op 1 januari 2001 leidde Nikolaus Harnoncourt het nieuwjaarsconcert in Wenen. Op 1 januari 2001 begon ook de 21ste eeuw, ook al werd die uit puur ongeduld reeds op 1 januari van het jaar 2000 ingehaald. Toch is deze datum ook symbolisch: met de Paus van de zogenaamde historische uitvoeringspraktijk aan het hoofd van één van de traditionele pijlers van de 20ste eeuw wordt bewezen dat een pagina voorgoed werd omgedraaid. De klassieke muziek heeft haar nieuwe elan gevonden.
“Waarom lacht Nikolaus Harnoncourt nooit wanneer hij op de foto moet?” vroeg Stephan Moens toen hij de man interviewde. Het antwoord kwam terstond: “Omdat er niets te lachen valt.” Toen ik hem eens in de Gentse Bijloke vanop het podium heb meegemaakt, kreeg ik er haast koude rillingen van. Hoornist Jeroen Meyerink van het Nederlandse R.S.O. mag dan nog zeggen dat Nikolaus Harnoncourt (in Platenzaak, Radio 4, 21/2/1998) technisch niet zo’n goede dirigent is, “maar zijn orkest kende hem zo goed dat hij met een oogopslag al gedaan kreeg wat hij hebben wilde”, het is precies die strenge oogopslag die me in elkaar deed krimpen.

Philippe Herreweghe slachtoffer van home-jacking

De Gentse dirigent Philippe Herreweghe is de voorbije nacht het slachtoffer geworden van een homejacking. De overvallers zeiden dat ze wisten dat hij een kluis bezat en eisten dat hij ze zou openen. Daar zaten echter alleen maar documenten in. Daarop werden de dirigent en zijn vrouw in hun eigen huis opgesloten en gingen de homejackers er onverrichterzake van door.

Frans Brüggen wordt 75!

De Nederlandse blokfluitspeler en dirigent Frans Brüggen wordt vandaag 75.

Tomma Wessel

“Tomma Wessel heeft soul!” schreef André Posman van de Rode Pomp destijds en nochtans had hij met zijn programmatie geen bocht van 180 graden gemaakt zodat James Brown reeds aan de horizon werd gesignaleerd. Nee, Tomma Wessel speelt zowaar blokfluit met soul. Als Giovanni Antonini van Il Giardino Armonico wel rock’n'roll uit dat instrument kan krijgen, moet dat inderdaad kunnen. Bovendien bracht de in Hannover in 1966 geboren Tomma Wessel een zeer aantrekkelijk programma in de Rode Pomp. Er was b.v. barokmuziek van Elisabeth Claude Jacquet de la Guerre. De begeleiding was trouwens ook niet mis: Martin Bauer op gamba en Ewald Demeyere op clavecimbel en voor het moderne gedeelte haar echtgenoot Geert Logghe op piano.

Collegium Instrumentale Brugense wordt “Het Kamerorkest”

Ik volg nu al een tijdje de ontwikkelingen van onze “klassieke” muziekscène niet meer op de voet en ik werd dan ook koud gepakt toen ik vandaag het bericht binnenkreeg dat het Collegium Instrumentale Brugense niet langer bestaat, maar verder als “Het Kamerorkest” door het leven zal gaan. Het Collegium is het levenswerk van Patrick Peire en het benieuwt me dan ook te weten wat die ervan vindt dat hij nu opzij wordt geschoven. Volgens intendant Dirk Coutigny heeft hij echter zelf meegewerkt aan de “modernisering” en heeft hij ook zelf beslist van een stap opzij te doen.

Pieter Wispelwey speelt Benjamin Britten

Op donderdag 19 november, dinsdag 24 november, zaterdag 28 november en zondag 29 november, telkens om 20 uur, tenzij bij deze laatste uitvoering, die begint om 15 uur, speelt Pieter Wispelwey samen met het Symfonieorkest van Vlaanderen, geleid door Seikyo Kim de symfonie voor cello en orkest op.68 van Benjamin Britten (1913-1976). Dat gebeurt dan respectievelijk in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel, het Concertgebouw van Brugge, het Muziekcentrum De Bijloke in Gent en De Singel in Antwerpen. Na de pauze komt nog een andere Brit aan de beurt: Edward Elgar (1857-1934) met zijn Enigma Variaties op.36. Als ouverture speelt het orkest de suite in A op.98b van Antonin Dvorak (1841-1904).

Cultureel nieuws

Deze morgen hoorde ik op Klara iets van The King’s Consort en daarbij merkte de presentator (of is dat op Klara ook een “disc-jockey”?) op dat Robert King binnenkort opnieuw zou vrij komen na een gevangenisstraf van twee jaar. Daar moest ik het fijne van weten natuurlijk en, jawel, op de Engelse Wikipedia kan men lezen dat King veroordeeld is voor “sexually abusing minors”. Ik moet toegeven dat hier heel wat minder ruchtbaarheid aan is gegeven dan in het geval van zijn “collega” in de populaire sector, de heer Gary Glitter. Zonder Glitter te willen goedpraten, vind ik dan ook dat hier twee maten en twee gewichten worden gehanteerd.
Daarnaast heb ik ook de eerste aflevering van “Staalkaart” ontvangen, een nieuw cultureel magazine dat de opvolger wil zijn van het destijds door de VRT uitgegeven “Muziek en Woord”. “Staalkaart” oogt veel “glossier” dan “Muziek en Woord”, maar dat betekent ook dat je nauwelijks de publiciteit van de artikels kunt onderscheiden. Via de website www.staalkaart.be kan men een abonnement nemen voor 48 euro en dan krijg je de nummers toegestuurd tot eind 2010. Er staat wel niet bij hoeveel nummers dat dan zijn, maar aangezien elders gesproken wordt van een voordeel van twee euro per nummer (acht euro i.p.v. tien in de winkel), neem ik dus aan dat het om zes nummers gaat. Interessant is wel dat als men vóór 11 oktober intekent, men gratis de driedubbele CD-box “Airs & ballets en France avant Lully” van Le Poème Harmonique toegestuurd krijgt.

Zweedse muziek

Op die uitverkoop van de bibliotheek heb ik natuurlijk niet uitsluitend popmuziek gekocht, ook o.a. deze CD met “Swedish Orchestral Favourites”. Ik deed dit vooral omwille van een jeugdherinnering. Mijn vader bezat namelijk een 78-toerenplaat met daarop de “Zweedse rapsodie”, weliswaar in een bewerking van Percy Faith, maar toch…
Oorspronkelijk viel de CD me nogal tegen. Niets kwam in de buurt van het leuke wijsje. Het was allemaal nogal zwaarmoedige romantische muziek, die me een beetje deed denken aan een CD uit diezelfde Naxos-reeks met Vlaamse muziek uit de romantiek, gespeeld door het toenmalige BRT-orkest, geleid door Alexander Rahbari. Ik was al blij dat het thema even aangeroerd werd in de “polka van Roslagen” uit het ballet “De verloren zoon” van Hugo Alfvén. En dan meende ik mij te herinneren dat de componist van die “Zweedse rapsodie” inderdààd deze Alfvén (1872-1960) was en aangezien er nog enkele composities van zijn hand aankwamen, raakte ik toch al hoopvoller gestemd. En jawel hoor, als laatste nummer (ik had het kunnen weten) kwam “Midsommarvaka” (Midzomerwake) aan bod en dat bleek inderdaad de gezochte rapsodie te zijn. Achteraf las ik het trouwens in het tekstboekje: “A shortened version, arranged by Percy Faith, became known throughout the world as Swedish Rhapsody”.
Eind goed, al goed dus en dat was maar goed ook, want ik had me nóg een Zweedse CD aangeschaft, namelijk van de beroemde Zweedse trombonist Christian Lindberg (ik weet niet of hij familie is van de hieronder geïnterviewde Jakob Lindberg) en die viel wat tegen omdat ik pas thuis vaststelde dat het niet over romantische concerti ging, zoals ik uit de titel “The romantic trombone” had afgeleid, maar over kamermuziek waarbij Lindberg enkel op piano werd begeleid door Roland Pöntinen. Oók een bekende naam, jawel, maar de combinatie trombone-piano wérkt niet echt.
Nee, mijn favoriete Zweedse plaat (en dan bedoel ik wel degelijk een vinylplaat) blijft mijn “muziek uit Drottningholm” die ik mij had aangeschaft na een bezoek aan dit mooie theater. Dat bezoek hadden we dan wel gekoppeld aan het bijwonen van een barokfestival in Nordmaling, waarover ik hieronder bericht.

Het apparaat van de castraat

Ik ben op dit moment “De virtuoos” van Margriet de Moor aan het lezen, een boek over een castraatzanger. Alhoewel het nog niet helemaal uit is, ben ik toch ver genoeg gevorderd om er een oordeel over te vellen. Dat doe ik in een voetnoot onderaan het volgende artikel, dat voornamelijk over de film “Farinelli” gaat. De afwijkende houding van de Fransen die doorgaans een hekel hadden aan castraten, vooral omwille van het feit dat deze niet voldeden aan het “theaterbeeld” (de Fransen vonden opera eerder een toneelstuk met muziek dan omgekeerd), komt ook goed aan bod in het boek van de Moor.

Ton Koopman

Geboren in Zwolle in 1944 studeert Ton Koopman orgel en klavecimbel bij Simon C.Jansen en Gustav Leonhardt (conservatorium A’dam). Zijn eerste barokensemble heette Musica Antiqua. Alhoewel de “authentieken” principieel voorstander zijn van hedendaagse muziek, is het ontstaan van b.v. het Amsterdams Barokorkest toch terug te voeren op een incident van de zogenaamde “Notenkrakersbeweging” tijdens het Holland Festival, toen in het Concertgebouw “Stimmung” van Stockhausen werd uitgevoerd. Dat wekte zoveel agressie op bij de toeschouwers dat Frans De Ruiter en anderen de uitvoering verstoorden en in debat (nou ja, zeg maar scheldpartij) traden met Stockhausen zelf en Peter Schat.