Een paar dagen geleden trad Madonna op in Werchter. Ik ben nooit een grote Madonna-fan geweest, maar in de beginjaren heb ik wel haar carrière een beetje gevolgd. Zoals je in onderstaand stuk kunt merken, heb ik halfweg de jaren negentig afgehaakt.

In 1985 breekt Madonna (geboren als Louise Ciccone op 16 augustus 1959) door met “Like a virgin”. Camille Paglia: “Wat Madonna doet is heel erg feministisch. Dankzij Madonna weten jonge vrouwen dat ze best wat hoerige lingerie kunnen dragen zonder meteen een hoer te zijn. Ik heb altijd al dat soort lingerie gekocht, in gespecialiseerde winkels, maar nu vind ik het ook in het grootwarenhuis. Dankzij Madonna! Madonna heeft een hele generatie van jonge meisjes geholpen om beter overweg te kunnen met hun seksualiteit,” zegt ze tegen Martin Coenen in Humo, die er haar meteen aan herinnert dat ze Madonna ook een uiting van “paganamisme” vindt, de heidense mythologie. “Tweeduizend jaar judeo-kristendom hebben geprobeerd om dat paganisme met zijn onverbloemde seksualiteit te vernietigen,” beaamt Paglia, “maar het is niet gelukt, het is blijven voortleven in de kunst. Kijk maar naar de beelden van Michelangelo, of naar de schilderijen van Botticelli. En ook in de populaire kunst leeft het volop. Eén voorbeeld: Prince. Die sensualiteit, dat obscene… ik kan er niet genoeg van krijgen.”
Typisch voor dat “pagananisme” (paganisme + anima, ziel) is natuurlijk wel de vermenging tussen seks en religie, waarvoor Madonna en Prince inderdaad als voorbeelden kunnen gelden.
Madonna zelf heeft haar “sexual persona” niet gemodelleerd op Marilyn Monroe, zoals zo vaak wordt beweerd. Marilyn was eerder een slachtoffer van de hele hype rond haar persoon, terwijl Madonna de touwtjes juist heel stevig in handen heeft. Haar muziekuitgeverij mag ze dan nog Boy-Toy hebben genoemd en haar videofirma uitdagend Slutco (n.v.Slet), haar filmbedrijf heet heel terecht Siren: de femme fatale waardoor mannen te pletter varen (zij het dan dat het niet is door haar goddelijke zang). “Toen ik me kleedde zoals M.M. in de video voor ‘Material girl’, riep iedereen dat ik me met haar identificeerde. Maar dat was ironisch bedoeld, het was een parodie, geen hommage,” zegt ze. En meteen voegt ze eraan toe dat Debbie Harry van Blondie hààr voorbeeld was, die zelf inderdààd bij Marilyn te rade ging.
Als men haar bezigziet als “loudmouth” is er weinig om de stelling dat Madonna verstandig is te onderbouwen (ook al is Norman Mailer b.v. een fan van haar), maar als ze voor haar tekst over Martha Graham in The Sunday Telegraph geen beroep heeft gedaan op een ghostwriter, moet ik mijn mening herzien.
Eerst droomt Madonna ervan non te worden, nadien belandt ze in het porno-circuit en dan volgt ze een dansopleiding bij Martha Graham die haar een vaste plaats in de groep van Alvin Ailey zou moeten bezorgen, maar ze verzeilt in Parijs en meer bepaald in het achtergrondkoortje van Patrick ‘Born to be alive’ Hernandez. Toch is het vooral in diskoteken dat ze zich laat opmerken. Zo laat d.j. Mark Kamins van de New Yorkse Dancetaria zijn oog op haar vallen en hij produceert haar debuutsingel, “Everybody”. De fulltime producer John ‘Jellybean’ Benitez neemt Madonna dan van hem over (ook in bed) en zet zijn collega Reggie Lucas ertoe aan in 1983 een eerste elpee van haar te produceren. “Burning up” en “Physical attraction” worden net als haar debuutsingel kleine hitjes, maar het is vooral met “Holiday”, “Borderline” en “Lucky star” dat ze ook in het buitenland doorbreekt. Uiteindelijk haalt de elpee dubbel platina, zodat voor de tweede elpee “Like a virgin” een grote naam als producer wordt aangetrokken: Nile Rodgers van Chic. De titelsong wordt een enorme hit, net als “Material girl”, “Into the groove”, “Dress you up” en “Crazy for you”, dat ook wordt gebruikt in de film “Vision Quest”. Toen ze in “Live Aid” te zien was, vond ik haar toch nog altijd niets. “Papa don’t preach” uit “True blue” vond ik muzikaal wel mooi (met het strijkje), maar de anti-abortus-tendens van de tekst stond mij dan weer tegen. En nadien werd het ondanks de erotiek van “Vogue” en “Justify my love” en konsoorten (uit “Like a prayer”, 1989) toch maar niks in mijn ogen.
Voor de film “Hair” van Milos Forman was Madonna de eerste om te auditioneren (ze kreeg de rol niet), ze moest wachten tot Mary Lambert (van “Pet Sematary”!) haar in haar videoclips genoeg “filmrollen” toebedeelde vooraleer ze filmwaardig werd bevonden. Dan kon ze terecht bij Susan Seidelman. Zij behaalde met haar “Desperately seeking Susan” in 1985 geen onaardig succes en bracht het debat van de populaire cultuur en de feministische film op gang.
In de jaren zestig schreef Donovan een liedje “To Susan on the westcoast waiting”, dat zogezegd een brief was van een Amerikaans soldaat in Vietnam. De Susan waarover het in “Desperately seeking Susan” (“Susan wanhopig gezocht”) gaat, is daarvan zowat de antipode. En dat niet zozeer omdat ze aan de eastcoast (New York) leeft, maar wel omdat ze allerminst “waiting” is. Susan is een wervelwind die door het leven van allerlei mannen raast, ook al is ze dan ergens wel verankerd aan Jim, een lid van een of andere betekenisloze popgroep. Al is het niet zo (scenariste Leora Barish dacht oorspronkelijk zelfs aan dertigers), je zou haast zeggen dat deze rol op het (mooie) lijf van het toen nog fonkelnieuwe popidool Madonna was geschreven. Ze heeft anderzijds de rol wél met beide handen aanvaard én omdat ze ook carrière wil maken in de film én omdat deze rol voor haar allicht geen onoverkomelijke moeilijkheid vormde, aangezien hij zozeer op het personage kleefde dat zij in haar videoclips reed ten toon had gespreid.
Maar goed, laten we dit soort beschouwingen voor later houden en verder gaan met het verhaal. Susan is immers niet het hoofdpersonage. Dat is wel ene Roberta (gespeeld door Rosanna Arquette), de jonge echtgenote van een succesrijk zakenman, rijk en materiaal verwend, maar tegelijk “bedrogen” (voor z’n standing moet haar man er immers een minnares op nahouden) en vooral vreselijk verveeld. Tussen het nagels lakken en het wimpers verven door droomt ze dan ook weg bij het lezen van contactadvertenties. Zo volgt zij reeds lang de “avonturen” van Susan, want de enige manier waarop Susan en Jim een beetje met elkaar in contact kunnen blijven zijn de advertenties die Jim plaats met telkens de hoofding “Desperately seeking Susan” en daaronder plaats en uur van afspraak.
Roberta besluit op een bepaald moment de twee tortelduiven eens te gaan bespioneren, maar aangezien Susan ongewild in een diefstal van Egyptische sieraden is betrokken geraakt, loopt een en ander verkeerd af en wordt Roberta voor Susan aanzien. Daar ze door een klap op het hoofd aan geheugenverlies lijdt, begint ze na verloop van tijd ook te geloven dat ze Susan is, ook al staat ze dan verbaasd over haar eigen “exploten”. Kortom, dit is de aanloop tot een schitterende “comedy of errors”, waarvoor ene William Shakespeare ook reeds zo goed het recept kende. En zoals alle comedies loopt uiteraard alles goed af.
Na “DESPERATELY SEEKING SUSAN” volgde “SHANGAI SURPRISE” van Jim Goddard uit 1986 met Sean Penn en met muziek van George Harrison, “WHO’S THAT GIRL” van James Foley uit 1987 met Griffin Dunne en John Mills en “BLOODHOUNDS OF BROADWAY” (1989) van Howard Brookner naar vier verhalen van Damon Runyon. De film, die komisch bedoeld is, speelt zich af op oudejaarsavond 1928. De rijke Harriet McKyle (Julie Hagarty) nodigt een aantal excentrieke figuren uit: Madonna een nightclubzangeres, Matt Dillon een gokker, Rutger Hauer een gangster, Randy Quaid een ongelukkige minnaar en Jennifer Grey een “angel face”. Ondanks al deze grote namen (of misschien precies daardoor) is het een flop. affen. Het personage van Madonna speelt daar bewust op in.
Na “DICK TRACY” (1990), waarin ze de decadente nightclub-zangeres Breathless Mahoney speelt, volgde “TRUTH OR DARE” of “IN BED WITH MADONNA”. Deze film werd in 1990 gedraaid door Alek Keshishian (1964; afgestudeerd in Harvard met een rockopera gebaseerd op “Wuthering heights”, waarbij hij naast de muziek van Kate Bush ook reeds Madonna gebruikte, daarna realisator van videoclips, o.a. voor Elton John). Eigenlijk was het een doodgewone “home movie” zijn die met te veel “hype” werd gelanceerd. Gelegenheidsvriend Warren Beatty (zie “Dick Tracy”) dacht er alvast zo over en liet bijna alle scènes met hem verwijderen. De titel slaat op een spelletje waarbij men ofwel eerlijk moet antwoorden op een genante vraag, ofwel een taak uitvoeren die natuurlijk ook genant kan zijn. Aangezien Madonna in de film zelf voor het tweede kiest, moet ze een fles bronwater pijpen. In die film komt ook de fameuze passage dat ze loopt te pruilen omdat ze Antonio Banderas, de mannelijke hoofdacteur in “Atame”, niet in haar bed kon krijgen. Maar niets is zo erg als de walgelijke passage op het graf van haar moeder. Zeker niet de “onthullingen” over de seksuele spelletjes die ze met haar jeugdvriendinnetje speelde. Immers, didn’t we all? Voor de slechte verstaander werden op voorhand roddels verspreid over homoseksuele passages in de film. Maar dat is niks natuurlijk, veel erger is dat er ook nog wordt in gebéden. Jezus! Anderzijds was het juist “Truth or dare” (zoals de “bedfilm” écht heet) die Madonna aan deze rol heeft geholpen. Producer Dino De Laurentiis, die de prent in het buitenland verdeelde, was immers op zoek naar een dramatische rol voor Madonna, juist toen Brad Mirman hem dit scenario aanbood. Als regisseur dacht hij aan Uli Edel, de maker van “Last exit to Brooklyn” maar eigenlijk afkomstig uit Duitsland. Daar had hij al in de vroege jaren tachtig de schandaalfilm “Ik, Christiane F.” gedraaid, over een jonge verslaafde, die zich prostitueert om aan geld voor drugs te komen. Precies door déze film wilde Madonna eens “iets doen” met Edel. Volgens de persnota’s wist Edel omgekeerd nauwelijks wie Madonna was, maar was hij wel onder de indruk van haar show toen ze hem had uitgenodigd. Gelukkig dat hij niet zei dat hij het spektakel “neat” vond! (*)
“Is there one voice you can’t stand?” vraagt een interviewer aan Rod Stewart in GQ van oktober 2006. En het antwoord is ontnuchterend: “I’m not a great lover of Madonna’s voice. She’s done very well with what she’s got and I’m sure my voice turns her right off, but she’s not my favourite singer.”
Ook Cher en Debra Winger zijn niet bepaald fans van Madonna. Cher moet ooit verklaard hebben: “She’s not nice and she’s rude”, wat geleid heeft tot een ware vete tussen de twee sex-symbolen (maar wel van een verschillende generatie). En bij “A League of their own” was de rol van Geena Davis oorspronkelijk voor Debra Winger bedoeld, maar die stapte eruit toen ze hoorde dat Madonna meedeed.
Penny Marshall draaide “A league of their own” in 1992. Het is een baseball-film, waarin Madonna een nevenrol vertolkt. Net als in “Desperately seeking Susan” en “Who’s that girl” speelt ze min of meer zichzelf, waardoor ze juist genietbaar is, ook al probeert ze zelf nog steeds het te “maken” als “echte” actrice. Daarom wilde ze veel liever de rol vertolken van Kit Keller. Dit meisje wordt door haar suksesvolle zus Dottie steeds naar het tweede plan verdrongen en dat wekt uiteraard frustratie op. Gelukkig wordt die rol echter niet door Madonna, maar wel door Lori Petty vertolkt. Baseball-films zijn in de States erg populair. In ons land zijn deze films uiteraard minder populair, aangezien de filmliefhebbers die de reglementen van deze sport kennen op de vingers van één hand kunnen worden geteld. Vandaar dat de distributiefirma (Columbia) misschien gelijk heeft om eerder op de “Madonnamania” in te spelen. Trouwens, ook het seksisme is niet helemaal vreemd aan het relatieve sukses van de onderneming. Die meisjes in een soort van opwaaierende chirojurkjes laten rondlopen, moest natuurlijk ook wel dienen om de achtergebleven mannen of de teruggekeerde “war heroes” wat ontspanning te verschaffen. Het personage van Madonna speelt daar bewust op in.
In 1992 draaide ze “Body of evidence”. Een jaar later volgde “Snake eyes” van Abel Ferrara met Harvey Keitel, waarin Madonna een aktrice speelt die aan de rand van een inzinking staat hier nog steeds niet uitgebracht. De promotiediensten draaiden nochtans op volle toeren en verspreidden een mededeling dat er een verkrachtingsscène inkomt, waarvoor “om ze realistischer te doen lijken” Madonna al haar haren heeft afgeschoren. Het is immers bekend dat verkrachtingen de haaruitval bevorderen….
In 1994 werd gezegd dat Emily Lloyd de hoofdrol zou vertolken in de TV-film “Innocence lost” van Bradford May over de jonge Madonna. Het zou Madonna zelf geweest zijn die haar voor de rol had uitgekozen. Ik vond dit verhaal reeds twijfelachtig nadat ze allebei voor dezelfde rol hebben gesolliciteerd, nl. die van “Tank Girl” in de gelijknamige Britse film gebaseerd op een punkstrip. Lloyd haalde het maar omdat ze haar haren weigerde te knippen vloog ze er uiteindelijk toch uit ten voordele van Terumi Matthews. Madonna had het totaal verkeerd uitgepakt: zij had de producent op een intiem etentje bij haar thuis uitgenodigd, maar die mens is al 63 en was bang dat zijn hart het zou hebben begeven… Voor “Four rooms” heeft ze dan wél de hoofdrol te pakken gekregen, maar toen ze een topless-scène moest draaien weigerde ze zowaar! Producent Lawrence Bender gaf haar gelijk. Begin 1996 kreeg ze dan toch de begeerde rol van Evita te pakken, al had dat wel veel voeten in de aarde. President Benem van Argentinië was het al niet eens met de zienswijze van tekstschrijver Tim Rice op Evita Peron, maar dat Madonna haar rol zou vertolken, zou er helemaal op wijzen dat het eigenlijk maar een “hoer” was, aldus Benem. De soep wordt echter nooit zo heet gegeten als ze wordt opgediend en uiteindelijk mocht de balconscène wel degelijk op het koninklijk paleis worden opgenomen. Alles kwam net op tijd in orde, want Madonna was ondertussen zwanger geworden van haar fitness-trainer, de Cubaanse ex-wielrenner Carlos Leon (1966) en begon stilaan een buikje te kweken. Half oktober werd dan Lourdes Maria geboren en eind januari had Madonna een Golden Globe te pakken als beste actrice. De film werd ook nog eens als beste musical bekroond en kreeg nog een derde globe voor “beste song”, namelijk “You must love me” dat Webber en Rice extra aan de filmversie hadden toegevoegd. De hele soundtrack kwam merkwaardig genoeg niet in aanmerking.
Om de film te kunnen draaien, stelde Madonna opzettelijk haar zangcarrière op de achtergrond. Alleen nam ze met haar schoonbroer Joe Henry een duet op, “Guilty by association”, gebaseerd op het verhaal dat haar overkwam toen ene Robert Hoskins ermee dreigde haar te vermoorden als ze niet met hem trouwde. Hij werd tot tien jaar gevangenisstraf veroordeeld.

Ronny De Schepper

(*) Toespeling op het beruchte incident met Kevin Costner in “Truth or dare”.