Vannacht (om tien minuten voor middernacht) kunt u op Nederland 2 kijken en luisteren naar een herhaling van de uitvoering van Schuberts negende symfonie (de zogenaamde “Grosse Symphonie”) door het Nederlandse Radio Kamerorkest, geleid door Frans Brüggen.

Op 13 september 1996 werd het Festival plechtig geopend in het Brusselse PSK met het Orkest van de XVIIIe Eeuw o.l.v. Frans Brüggen. Thomas Zehetmair was de solist in het vioolconcerto in D, op.61, van Ludwig van Beethoven. Zijn Paganiniaanse aanpak contrasteerde sterk met het ingehouden geluid van het authentieke orkest (zelf speelde hij op een moderne viool), maar dat gaf merkwaardig genoeg aanleiding tot een zeer interessante confrontatie. Soms kitscherig, maar dan toch edelkitsch. Zijn lang uitgesponnen cadenza samen met de slagwerker b.v. (gebaseerd op Beethovens eigen cadenza voor de pianoversie van het concerto) was exquis. We zijn nu meer dan elf jaar later en nog altijd kan ik het zalige gevoel oproepen dat ik had tijdens dit concert. Een zeldzame ervaring.
Daarvóór speelde het orkest van Joseph Haydn de Ouverture tot “L’Isola Disabitata” en van Jean-Philippe Rameau,” Les Fêtes d’Hébé”. Vooral deze laatste suite was een verrassing, niet zozeer door het prettig dansje à la “Les Indes Galantes” (waarbij diezelfde slagwerker nu eerder op het “trommelkenbas” van The Moody Blues leek), maar vooral door het zeer sfeervolle slot, met zowaar een solo op een musette (een soort van doedelzak, die echter niet met de mond van wind wordt voorzien).
Een andere indruk die bij me opkomt, als ik de naam Frans Brüggen hoor, is de masterclass die Jos Van Immerseel heeft gegeven overde achtste symfonie van Schubert. Daarbij vergeleek hij tal van uitvoeringen en zo bleek dat Frans Brüggen, ondanks de aanduiding andante en de alla-breve-maat, de inleiding van het eerste deel erg traag dirigeert. Toch verdedigt het Orkest van de Achttiende Eeuw deze opvatting consequent en met overtuiging, zodanig zelfs dat de finale onnavolgbaar lichtvoetig en precies klinkt, als ik Stephan Moens mag citeren over hetzelfde werk.
Frans Brüggen (Amsterdam, 30 oktober 1934) studeerde dwarsfluit en blokfluit (bij Kees Otten) aan het Amsterdams Muzieklyceum. Ook studeerde hij musicologie aan de Universiteit van Amsterdam. In 1955 werd hij op 21-jarige leeftijd aangesteld als docent bij het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Later gaf hij ook les op de Harvard Universiteit waar hij de leerstoel “Erasmus professor” bekleedde en was hij “Regent’s Professor” aan de Universiteit van Californië - Berkeley.
Frans Brüggen houdt zich voornamelijk bezig met barokmuziek, hoewel de laatste jaren ook de romantische periode zijn aandacht heeft.
Hij trad op als blokfluitist, als solist en in ensembles. In de jaren zestig en zeventig speelde hij een grote rol bij de ontwikkeling van de blokfluitmuziek. Door zijn uitvoeringen hielp hij de blokfluit af van het imago van kinderinstrument. Ook bracht hij verschillende hedendaagse componisten ertoe werken voor blokfluit te schrijven. In 1972 richtte hij, samen met Kees Boeke en Walter van Hauwe, het blokfluitensemble Sour Cream op.
Als dirigent maakte hij naam met het door hem in 1981 opgerichte Orkest van de Achttiende Eeuw. Met dit orkest maakte hij plaat- en CD-opnamen van werken van o.a. Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Jean Philippe Rameau en Joseph Haydn. Hierbij richt hij zich er op de werken zo authentiek mogelijk uit te voeren, o.a. door gebruik te maken van de orkestbezetting en instrumenten (of exacte kopieën daarvan) uit de tijd van de componist.
Van 1991 tot 1994 was hij de vaste dirigent van het Radio Kamerorkest, sinds 2001 is hij daar chef-dirigent. Hiernaast treedt hij op als gastdirigent bij diverse andere orkesten, zoals het Koninklijk Concertgebouworkest en het Orchestra of the Age of Enlightenment waar hij sinds 1992 vaste gastdirigent is, een functie die hij sinds 1998 ook bij het Orchestre de Paris vervult.
In 1997 ontving hij als uitvoerend musicus de UNESCO International Music Prize in de categorie “Performance”. Op 2 november 2007 is hem in Maastricht de Oeuvreprijs van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties uitgereikt. In het juryrapport wordt Frans Brüggen een baken en inspirator voor de gevestigde symfonieorkesten genoemd.
Uitsmijter: Frans Brüggen is volgens Florian Heyerick ook een uitstekend saxofonist…